In Nederland begon de bescherming van kinderen door de wet op 1 december 1905. Toen traden de Nederlandse Kinderwetten in werking. 'Nare deugnieten' zouden voortaan uit huis worden gehaald en een tweede kans krijgen in door de staat ingestelde inrichtingen en tuchthuizen. Voor het eerst werd de schuld van de ouders erkend. Deze wetten vormen de fundamenten voor het systeem van kinderbescherming en jeugdstrafrecht in Nederland.

Vóór 1900 was de zorg voor kinderen een zaak van particulier initiatief en de kerkelijke armenbesturen. De Kinderwetten maakten het voor het eerst mogelijk via de kinderbeschermingsmaatregelen, ontheffing en ontzetting, in te grijpen in het ouderlijke gezag. Dit was bedoeld om het kind te beschermen tegen ouders die misbruik maakten van hun ouderlijk gezag of ongeschikt waren om het gezag uit te voeren.
Als aanvulling hierop werd bepaald dat het gezag over een kind kon worden overgedragen aan een rechtspersoon. De overheid vertrouwde dit toe aan particuliere voogdij-instellingen, waarvoor in de wetten de nodige voorzieningen werden getroffen.
Als schakel tussen de overheid en de particuliere voogdij-instellingen werd de Voogdijraad ingesteld, de voorloper van de Raad voor de Kinderbescherming. De voogdijraden moesten een juiste toepassing en uitvoering bevorderen van de maatregelen die in de wet waren opgenomen ter bescherming van het kind. In de tijd waren de wetten van revolutionaire betekenis.

De allereerste wet voor kinderen was de 'Kinderwet van Van Houten' (1874). Hierin werd het verboden kinderen industriële arbeid te laten verrichten.