Audio

• De Nachtwacht (1639-1642) van Rembrandt van Rijn OVT 18 juli 2010 uur 1 (43 min) Van Lam Gods tot Victory Boogie Woogie: de vaderlandse geschiedenis in negen schilderijen. Een zomerserie over de beroemdste werken van de gebroeders van Eyck, Jeroen Bosch, Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Adriaan de Lelie, Vincent van Gogh, Piet Mondriaan, Karel Appel Maurits Escher en hun plek in de geschiedenis en de kunst. Afl. 3: De Nachtwacht (1639-1642) van Rembrandt van Rijn Met de kunsthistoricus en Rembrandtkenner Gary Schwartz en historicus Willem Frijhoff Presentatie: Michal Citroen en Jos Palm
• Meisje met de parel (circa 1665-1667) van Johannes Vermeer OVT 25 juli 2010 uur 1 (43 min) ?Van Lam Gods tot Victory Boogie Woogie: de vaderlandse geschiedenis in negen schilderijen? Een zomerserie over de beroemdste werken van de gebroeders van Eyck, Jeroen Bosch, Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Adriaan de Lelie, Vincent Van Gogh, Piet Mondriaan, Maurits Escher en Karel Appel, en hun plek in de geschiedenis en de kunst. Afl. 4: Meisje met de parel (circa 1665-1667) van Johannes Vermeer Met de kunsthistoricus Gary Schwartz, de schrijfster Nelleke Noordervliet en kunsthistoricus en Vermeer-kenner Albert Blankert. Presentatie: Michal Citroen en Jos Palm
• Wanneer heeft God de wereld geschapen? OVT 21 februari 2010 uur 1 (17 min) Wanneer heeft God de wereld geschapen? In Staphorst denken ze ongeveer 6000 jaar geleden. En die datering stamt uit de 17e eeuw toen geleerden als Scaliger, Vossius, Usscher en La Peyrere hierover hoogoplopend discussieerden. Historicus Dirk van Miert over de belangrijkste wetenschappelijke vraag uit de 17e eeuw: wanneer schiep God de wereld? Was dat voor of na de 23e oktober van het jaar 4004 vC.?
• De Lange weg naar Darwin 18: Swammerdam OVT 21 februari 2010 uur 2 (8 min) De Lange weg naar Darwin De ontwikkeling van menselijke opvattingen over hun eigen plek in de natuur voorafgaand aan Darwin. Afl. 18: Den almaghtigen vinger Gods in de anatomie van een luijs
• De Lange weg naar Darwin 17: Descartes OVT 14 februari 2010 uur 2 (8 min) De Lange weg naar Darwin De ontwikkeling van menselijke opvattingen over hun eigen plek in de natuur voorafgaand aan Darwin. Afl. 17: Eric Jorink, onderzoeker verbonden aan het Huygens Instituut, over Descartes en het dier als uurwerk
• Deductie Johan de Witt OVT 27 september 2009 uur 1 (19 min) Aandacht voor de Deductie van Johann de Witt. Dit politieke manifest uit de 17e eeuw werd gepresenteerd op 24 juli 1654 aan de Staten van Holland. En is nu opnieuw uitgegeven. Raadspensionaris Johan de Witt wil in dit werk aantonen dat de republikeinse staatsvorm het nieuwe onafhankelijke Nederland het meeste voordeel zal brengen. Een gesprek met Serge ter Braake die de nieuwe uitgave heeft ingeleid en met Luc Panhuysen auteur van de biografie over de gebroeders de Witt. ?Manifest van de ware vrijheid. De deductie van Johan de Witt uit 1654? - inl. Serge ter Braake, uitg. Sonsbeek Publishers, isbn 978 90 98217 16 9
• Column Henk Hofland: 400 jaar Nederland-New York OVT 13 september 2009 uur 1(5 min) De column van de journalist Henk Hofland. Vandaag over de viering 400 jaar betrekkingen Nederland-New York.
• Spoor terug: De Moedernegotie 8 (slot) : St. Petersburg (Rusland) OVT 30 augustus 2009 uur 2 (41 min) Spoor terug: De Moedernegotie , een serie van acht documentaires over de Nederlandse handel op de Oostzeelanden tijdens de Gouden Eeuw. Afl. 8 (slot): Rusland (St. Petersburg) Voor dit laatste deel bezoekt Kiki Amsberg met Piet de Buck het Russische St. Petersburg. (herh. 1997)
• Spoor terug: De Moedernegotie 7: Rusland (Archangel) OVT 23 augustus 3009 uur 2 (41 min) Spoor terug: De Moedernegotie , een serie van acht documentaires over de Nederlandse handel op de Oostzeelanden tijdens de Gouden Eeuw. Afl. 7: Rusland (Archangel) Samenstelling: Kiki Amsberg en historicus Jan Willem Veluwekamp (herh. 1997)
• Spoor terug: De Moedernegotie 6: Scandinavië OVT 16 augustus 209 uur 2 (40 min) Spoor terug: De Moedernegotie , een serie van acht documentaires over de Nederlandse handel op de Oostzeelanden tijdens de Gouden Eeuw. Afl. 6: De Moedernegotie: Scandinavië (Stockholm, Kopenhagen, de Sont) Samenstelling:Paul van der Gaag en de Leidse historicus Thomas Lindblad. (herh. 1997)
• Spoor terug: De Moedernegotie 5: Letland OVT 9 augustus 2009 uur 2 (41 min) Spoor terug: De Moedernegotie , een serie van acht documentaires over de Nederlandse handel op de Oostzeelanden tijdens de Gouden Eeuw. Afl. 5: afl.5: De Moedernegotie: Letland (Riga, Sigulda) Samenstelling: Hans Olink en de historicus Hans van Koningsbrugge (herh. 1997)
• Spoor terug: Moedernegotie, deel 2: in Holland OVT 19 juli uur 2 (43 min) Spoor terug: De Moedernegotie , een serie van acht documentaires over de Nederlandse handel op de Oostzeelanden tijdens de Gouden Eeuw. Afl. 2: De Moedernegotie in Holland (Amsterdam, Hoorn) Samenstelling: Hans Olink Gesprekken met: Lodewijk Wagenaar, conservator A'dams Historisch Museum; Els ten Napel, historisch geografe; Onno Boers, secr. v.d. ver. Vrienden Amsterdamse Gevelstenen, Hans Moolenbel, conservator Westfries Museum Hoorn; Piet Boon, Westfries Museum Hoorn. (herh. 1997)
• Spoor terug: Moedernegotie, deel 1: De Hanze in de Nederlanden OVT 12 juli 2009 uur 2 (40 min) Spoor terug: De Moedernegotie , een serie van acht documentaires over de Nederlandse handel op de Oostzeelanden tijdens de Gouden Eeuw. Afl. 1: De Hanze in de Nederlanden (Zwolle, Brugge, Antwerpen) Gesprekken met middeleeuwenkenner Kees Verkerk; Frits Berkenvelder, vml. direkteur van het gemeentearchief in Zwolle en auteur van het boek 'Zwolle als Hanzestad'; Anke Greve, Hanze-deskundige; Marie-Juliette Marinus van het archief in Antwerpen; en George van Couwenberghe. Samenstelling: Hans Olink (herh. 1997)
• Rampjaar 1672 OVT 7 juni 2009 uur 1 (13 min) Een gesprek met Luc Panhuysen over zijn boek ?Rampjaar 1672? Het jaar 1672 staat in de Nederlandse geschiedenis gegrift als het Rampjaar. In dat jaar werd de Republiek overrompeld door een gecombineerde aanval van de Franse koning, de Engelse koning en de bisschoppen van Münster en Keulen. Aan de hand van de belevenissen van het gezin Van Reede ? een vader, een moeder en hun zoon ? laat Luc Panhuysen zien hoe de dagelijkse praktijk eruitzag, maar ook hoe de Republiek zichzelf opnieuw uitvond. ?Rampjaar 1672?- Luc Panhuysen, uitg. Atlas, isbn 9789045013282
• Het Spoor terug: Nieuw-Amsterdam-New York (400 jaar) OVT 17 mei 2009 uur 2 (32 min) Het Spoor terug: Van slager tot hoer: in Nieuw Amsterdam werd voorzien in elke vlezige behoefte. Dit jaar wordt de vierhonderdjarige band tussen Nederland en New York gevierd. Jeroen Wielaert gaat met kunsthistorica Martine Gosselink van het Rijksmuseum de gangen na van die Nederlandse pioniers die na 1609 de eerste nederzetting op Manhattan bevolkten.
• Het Spoor terug: Het Rampjaar 1672 (deel 4, slot) OVT 26 april 2009 uur 1 (33 min) Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 Afl. 4 (slot) Een eeuw nadat de geuzen den Briel innamen en de strijd voor onafhankelijkheid begon, dreigde er al weer een eind te komen aan de Verenigde Nederlanden. In dit jaar waarin de jonge republiek werd aangevallen door Engelse, Franse en Duitse buren, was de ontreddering groot en de verwarring totaal. In deze vierdelige gedramatiseerde Spoor terug-serie een terugblik op het rampjaar 1672 , met ooggetuigenverslagen, krantenberichten en brieven uit de tijd zelf. Samenstelling: Mathijs Deen en Luc Panhuysen stemmen: Annemarie Oster, Leopold Witte, Karel van de Graaf, Peter Brusse, Philip Freriks, Theo Uittenbogaard, Donald de Marcas, Astrid Nauta en Luc Panhuysen 'Rampjaar 1672'- Luc Panhuysen, uitg. Atlas, isbn 9789045013282 (verschijnt in mei)
• Het Spoor terug: Het Rampjaar 1672, deel 3 OVT 19 april 2009 uur 2 (32 min) Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 Afl. 3 Een eeuw nadat de geuzen den Briel innamen en de strijd voor onafhankelijkheid begon, dreigde er al weer een eind te komen aan de Verenigde Nederlanden. In dit jaar waarin de jonge republiek werd aangevallen door Engelse, Franse en Duitse buren, was de ontreddering groot en de verwarring totaal. In deze vierdelige gedramatiseerde Spoor terug-serie een terugblik op het rampjaar 1672 , met ooggetuigenverslagen, krantenberichten en brieven uit de tijd zelf. Samenstelling: Mathijs Deen en Luc Panhuysen stemmen van: Ton Lutz, Annemarie Oster, Leopold Witte, Donald de Marcas, Frits Lambrechts, Philip Freriks, Peter Brusse, Arend Jan Heerma van Voss, Job Cohen en Luc Panhuysen ?Rampjaar 1672?- Luc Panhuysen, uitg. Atlas, isbn 9789045013282 (verschijnt in mei)
• Het Spoor terug: Het Rampjaar 1672, deel 2 OVT 12 april 2009 uur 2 (32 min) Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 Afl. 2 Een eeuw nadat de geuzen den Briel innamen en de strijd voor onafhankelijkheid begon, dreigde er al weer een eind te komen aan de Verenigde Nederlanden. In dit jaar waarin de jonge republiek werd aangevallen door Engelse, Franse en Duitse buren, was de ontreddering groot en de verwarring totaal. In deze vierdelige gedramatiseerde Spoor terug-serie een terugblik op het rampjaar 1672 , met ooggetuigenverslagen, krantenberichten en brieven uit de tijd zelf. Samenstelling: Mathijs Deen en Luc Panhuysen Stemmen: Ton Lutz, Annemarie Oster, Job Cohen, Philip Freriks, Peter Brusse, Frits Lambrechts, Donald de Marcas, Els Buitendijk, Arend Jan Heerma van Voss, Theo Uittenbogaard, Leopold Witte, Klaas Vos en Astrid Nauta. 'Rampjaar 1672'- Luc Panhuysen, uitg. Atlas, isbn 9789045013282 (verschijnt in mei)
• Het Spoor terug: Het Rampjaar 1672, deel 1 OVT 5 april 2009 uur 2 (33 min) Het Spoor terug: Het rampjaar 1672 Een eeuw nadat de geuzen den Briel innamen en de strijd voor onafhankelijkheid begon, dreigde er al weer een eind te komen aan de Verenigde Nederlanden. In dit jaar waarin de jonge republiek werd aangevallen door Engelse, Franse en Duitse buren, was de ontreddering groot en de verwarring totaal. In deze vierdelige gedramatiseerde Spoor terug-serie een terugblik op het rampjaar 1672 , met ooggetuigenverslagen, krantenberichten en brieven uit de tijd zelf. Samenstelling: Mathijs Deen en Luc Panhuysen Stemmen: Ton Lutz, Annemarie Oster, Klaas Vos, Donald de Marcas, Peter Brusse, Philip Freriks, Arend Jan Heerma van Voss, Leopold Witt, Els Buitendijk, Astrid Nauta en Luc Panhuysen Stemmen: Ton Lutz, Annemarie Oster, Klaas Vos, Donald de Marcas, Peter Brusse, Philip Freriks, Arend Jan Heerma van Voss, Leopold Witt, Els Buitendijk en Astrid Nauta 'Rampjaar 1672'- Luc Panhuysen, uitg. Atlas, isbn 9789045013282 (verschijnt in mei)
• Hudson jaar, Amsterdam-New York 1609-2009, 400 jaar OVT 5 april 2009 uur 2 (5 min) 2009 is het Hudson jaar. In 1609 voer Henry Hudson de Amsterdamse haven uit met het VOC-schip ?De Halve Maen?. Het doel van zijn reis was het vinden van een snellere route naar Indië. Maar in plaats daarvan ontdekte hij het eiland ?Manathan?. Kort daarna werd op deze grond de Nederlandse stad Nieuw Amsterdam gesticht, nu bekend als New York. Martine Gosselink, conservator van het Rijksmuseum, over De ?Schaghenbrief? ook wel aangeduid als de ?aankoopakte van Manhattan?. ?Nieuw Amsterdam-New York? ? Martine Gosselink, uitg. Nieuw Amsterdam, isbn 9789046806197 (verschijnt in mei) ?Weerzien met Manhattan, 400 jaar Hudson ? ? Rijksmuseum Amsterdam
• Spinoza OVT 14 december 2008 uur 1 (7 min) 350 Jaar nadat de Sefardische gemeente de banvloek over de filosoof Spinoza (1632-1677) uitsprak en hij Amsterdam de rug toekeerde, is hij terug op de grond van de oude Jodenbuurt. Burgemeester Cohen zelf onthulde een groot standbeeld vlak bij het stadhuis. Zal het nu goedkomen tussen de hoofdstad en haar beroemdste zoon? Een gesprek met historicus David Wertheim, directeur van het Menasseh ben Israel Instituut, over de reden voor de banvloek en de wankele relatie tussen Spinoza en Amsterdam. Baruch Spinoza was een van de rationalisten van de vroege moderne filosofie. Zijn bekendste werk was de Ethica??.
• Van Amsterdamse burgers tot Europese aristocraten OVT 7 december 2008 uur 1 (8 min) Een gesprek met Bas Dudok van Heel over zijn boek ?Van Amsterdamse burgers tot Europese aristocraten? In dit boek toont hij aan dat de machtigste en rijkste Amsterdamse families uit de zestiende en zeventiende eeuw tot op heden hun invloed hebben behouden. Anders dan gedacht stierven de Bickers en de Backers niet uit, maar vererfde hun rijkdom en invloed via de vrouwelijke lijn. Van Heel herschrijft hiermee de sociale geschiedenis. ?Van Amsterdamse burgers tot Europese aristocraten?- S.A.C. Dudok van Heel, uitg. Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor geslacht- en wapenkunde, Den haag, isbn 9789080568952 www.knggw.nl
• Verleden van Nederland: De Gouden Eeuw OVT 2 november 2008 uur 1 (33 min) Een gesprek over hoe wij onszelf zagen in de Gouden Eeuw en hoe keken wij naar anderen. Met de conservator van het Valkhof Museum en Gouden Eeuw kenner Ruud Priem, de Biograaf van de gebroeders de Witt Luc Panhuysen, en Ingrid van der Vlis, historica en kenner van armenzorg in de Gouden Eeuw.
• Museum Valkhof Nijmegen OVT 2 november 2008 uur 1 (5 min) De ?Verleden van Nederland ? tour. Zeven weken lang zendt OVT wekelijks uit vanaf een bijzondere locatie, en besteedt aandacht aan het historische tijdvak dat deze avond ook in de tv-uitzending van Verleden van Nederland centraal staat. Aflevering 4: De Gouden Eeuw Vanuit Museum het Valkhof in Nijmegen Jos Palm praat met Ruud Priem, conservator van Valkhof Museum, over o.a. het schilderij van'De vrede van Nijmegen'.
• Modelboot 'De Vliegende Hollander' OVT 19 oktober 2008 uur 2 (6 min) Daan de Jager over de door hem gemaakte modelboot van ?De Vliegende Hollander?, het spookschip van kapitein Willem van Decken. Het schip verliet Terneuzen in 1676 en zou in een storm bij Kaap de Goede Hoop verdwenen zijn.
• Hugo de Groot Fragment OVT 8 april 2007 (18.31 min.) A.s. dinsdag wordt de biografie van Hugo de Groot gepresenteerd onder de titel Een leven in strijd om de vrede, 1583-1645’ . Een gesprek over de Hugo de Groot met de auteur van de biografie Henk Nellen van het Huygens Instituut.
• Spoor Terug: Schout Willem de Bont OVT 31 dec 2006 uur 2 (54 min) Het gedramatiseerde verhaal van de 17e eeuwse remonstrantenjager Schout Willem de Bont en de remonstrantse predikant Passchier de Fijne, die hem in vele vermommingen gestoken jarenlang te slim af is. Met Frits Lambrechts als Passchier de Fijne, Karel Bostoen als Vondel en Peter Brusse als de remonstrantse geschiedschrijver Geraert Brandt. Samenstelling: Mathijs Deen
• De 250 rijkste Nederlanders van de Gouden Eeuw Fragment OVT 22 okt. 2006 uur 1 (18 min. 20) Deze week werd door het Rijksmuseum in Amsterdam en het tijdschrift Quote de lijst van de 250 rijkste Nederlanders uit de Gouden Eeuw gepresenteerd. Een gesprek met Kees Zandvliet, hoofd van de afdeling Geschiedenis van het Rijksmuseum en auteur van het boek over de 250 rijkste Nederlanders van de Gouden Eeuw.
• Plaatsen van Herinnering OVT 8 oktober 2006 uur 1 (14 min.) Deze week verscheen het derde deel van de 4-delige serie 'Plaatsen van herinnering', nu over Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw. Een gesprek met de samensteller Maarten Prak, hoogleraar economische en sociale geschiedenis.
• Heinekenprijs voor economisch-historicus Joel Mokyr OVT 1 oktober 2006 uur 1 (19 min. 10) Deze week werd door de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen de Heinekenprijs voor Historische wetenschap uitgereikt aan de Amerikaan Joel Mokyr. De in Nederland geboren Joel Mokyr promoveerde in Yale op de economische geschiedenis van de Lage Landen. Een gesprek met de economisch historicus die geldt als een wereldautoriteit op het gebied van de ontstaansgeschiedenis van het moderne industriële Europa en de relatie met de Verlichting.
• Bloemschikken in de 17e eeuw Fragment OVT 3 september 2006 uur 2 (6 min. 42) De barokke boeketten werden veel op schilderijen afgebeeld. Bloemist Peter van der Giessen maakt deze boeketten voor een 17e eeuws tuinprogramma in Utrecht. Mathijs Deen praat met hem.
• Gronings ontzet Fragment OVT 28 augustus 2006 uur 1 (8 min. 54) Op 28 augustus 1932 doet Polygoon verslag van de viering van het Gronings ontzet (1672). Net als de Leidenaren vieren de Groningers ook nog jaarlijks hun bevrijding na een langdurige belegering. Alleen ging het in het Groningse geval niet om een Spaanse belegering, maar om een belegering door de troepen van de bisschop van Munster in het jaar 1672. En het schijnt dat al sinds 1674 het ontzet van die belegering gevierd wordt. In de volksmond 'Bommen Berend' genoemd. Na afloop van het Polygoon-fragment praat presentator Paul van der Gaag met de Groningse stadshistoricus en voormalig gemeentearchivaris, Jan van den Broek over dit fenomeen.
• Reconstructie van de wereld van de dodo voor het uitsterven van deze vogel Fragment OVT 4 juni 2006 uur 2 (ca 2,5 min). Op 2 juni 2006 vertrok een grote groep wetenschappers naar het eiland Mauritius in de Indische Oceaan om 'te reconstrueren hoe de wereld van de dodo er uitzag voordat de mens haar vernietigde'. De legendarische vogel is sinds het einde van de 17e eeuw uitgestorven. Mathijs Deen spreekt met een van de initiatiefnemers van het grootschalige dodo-onderzoek, de archeoloog Pieter Floore.
• Stad en gericht Almelo 1580-1700 Fragment OVT 14 mei 2006 uur 1 (17 min.) Het leven in Twente werd in de 17de eeuw beheerst door oorlogen en de angst ervoor. Vooral tijdens de Tachtigjarige Oorlog had de regio veel te lijden. En er waren veel bewoners die de katholieke Spanjaarden net zo graag zagen winnen als de protestante Republiek. Mathijs Deen spreekt met Cor Trompetter, auteur van het boek ‘Leven aan de rand van de Republiek: Stad en gericht Almelo 1580-1700’. Het boek schetst een beeld van een samenleving in een vaak vergeten hoekje van de Republiek: Twente.
• Grachten in Berlijn: Hollandse bouwers in de Gouden Eeuw Fragment OVT 16 april 2006 uur 2 (6,5 min.) Nederlandse architecten, ingenieurs, diplomaten en handwerkslieden leverden een cruciale bijdrage aan de wederopbouw van Brandenburg en Berlijn aan het eind van de Dertigjarige Oorlog (1648). Michal Citroen spreekt met Gabri van Tussenbroek over zijn onlangs verschenen boek ‘Grachten in Berlijn: Hollandse bouwers in de Gouden Eeuw’.
• De hond van schout de Bont, schandaal en satire in 17de-eeuws Leiden Fragment OVT 16 april 2006 uur 2 (7 min.) In 1634 gaf schout Willem de Bont zijn gezelschapshondje een pompeuze begrafenis. Dit veroorzaakte een groot schandaal en vormde een dankbaar onderwerp van satire. Een reportage van Mathijs Deen over de tentoonstelling ‘De hond van schout de Bont, schandaal en satire in 17de eeuws Leiden’ met conservator Jori Zijlmans.
• 400 Jaar Rembrandt van Rijn (1606-1669) Fragment OVT 16 april 2006 uur 1 (46 min.) 400 Jaar geleden, op 15 juli 1606 werd de schilder Rembrandt van Rijn, een Leidse molenaarszoon, geboren. Gedurende dit jaar zijn er tal van tentoonstellingen en activiteiten van en over Rembrandt en verschijnen er vele boeken. OVT staat een uur stil bij leven en werk van deze grote Nederlandse schilder. Michal Citroen en Jos Palm spreken met Ernst van de Wetering, leider van het Rembrandt Research Project; Bob van den Boogert, conservator van het Rembrandthuis; en historicus Maarten Prak, kenner van de 17de eeuw, de eeuw van Rembrandt. Ook een reactie van de schrijver/beeldend kunstenaar Jan Wolkers op het werk van Rembrandt. (En de column van Alexander Münninghoff)
• ‘Tulpengoud: Hartstocht, dromen en illusies in de tulpenwereld’ Fragment OVT 5 maart 2006 uur 1 (18,5 min.) Windhandel werd het genoemd, een gekte. De tulpenmanie in de Gouden Eeuw die leidde tot de eerst krach in de geschiedenis. Je zou denken dat het als voorbeeld zou dienen voor mensen hoe handel uit de hand kan lopen door hebzucht en angst. Toch gebeurde er in 2002/2003 iets soortgelijks. In die periode ontstond een speculatiegolf in nieuwe tulpenrassen die doet denken aan de tulpengekte van de Gouden Eeuw. Michal Citroen spreekt met de journaliste Marie Louise Schipper, die samen met fotograaf/documentairemaker Leo Erken afgelopen jaren de ontwikkelingen binnen de Nederlandse tulpenwereld op de voet volgde. Zij maakten daarover het boek ‘Tulpengoud: Hartstocht, dromen en illusies in de tulpenwereld’. Ook spreekt Michal met Frans Mensonides, auteur van het stuk ‘In en uit de kap. Pamfletten naar aanleiding van de tulpenwindhandel in 1636/1637’.
• Johan van Oldenbarnevelt Fragment OVT 16 oktober 2005 uur 1 (17,5 min.) Terwijl het klagen over onze politici blijft toenemen, gaat het hart uit naar de tijd toen Nederlandse bestuurders nog mannen uit één stuk waren: Johan van Oldenbarnevelt, raadspensionaris. Feitelijk is hij de eerste minister-president van ons land. Zijn grootste prestatie was de uitvinding van Nederland als politiek bouwwerk, want toen Johan geboren werd, bestond dat nog niet. Over hem is een nieuwe biografie verschenen: 'De man en zijn staat'. Jos Palm spreekt met de auteur Ben Knapen, over hoe wij nu aan kijken tegen een figuur als Johan van Oldenbarnevelt.
• De levens van Johan en Cornelis de Witt Fragment OVT 11 september 2005 uur 1 (18 min.) 1672, het Rampjaar. Het land is reddeloos, de regenten zijn radeloos en het volk is redeloos. Op 20 augustus van dat jaar werden de gebroeders De Witt gelyncht door een woedende Haagse menigte. Over de gebroeders De Witt is deze week de dubbelbiografie 'De ware vrijheid: De levens van Johan en Cornelis de Witt' van Luc Panhuysen verschenen. En in Dordrecht is de tentoonstelling 'De gebroeders de Witt: macht en onmacht in de Gouden Eeuw' geopend. Jos Palm sprak met biograaf Luc Panhuysen over de gebroeders De Witt. De broers uit Dordrecht behoren tot de belangrijkste politieke figuren van de beroemde Gouden Eeuw en hebben aan den lijve ondervonden hoe kwetsbaar macht is.
• Vestiging en integratie van migranten in 17e-eeuws Amsterdam Fragment OVT 24 april 2005 uur 1 (19 min.) Duitsers, Noren, Denen en Zweden vormden in zeventiende-eeuws Amsterdam veruit de omvangrijkste groep buitenlandse migranten. Duizenden mensen stroomden naar de welvarende haven op zoek naar een beter bestaan of op de vlucht voor oorlogen. Ze vormden de grote anonieme onderklasse van de stad. Waarom kozen ze voor Amsterdam en hoe ging de stad met ze om? Was Amsterdam werkelijk zo tolerant als altijd wordt beweerd? Jos Palm spreekt met Erika Kuijpers, auteur van ‘Migrantenstad. Immigratie en sociale verhoudingen in 17e-eeuws Amsterdam’ en publicist en bijzonder hoogleraar Grootstedelijke Problematiek Paul Scheffer.
• Het einde van Johan van Oldebarnevelt in 1619 Fragment OVT 20 februari 2005 uur 2 (9 min.) Op 13 mei 1619 werd Oldenbarnevelt in Den Haag wegens hoogverraad onthoofd. Zijn knecht Jan Frankcen schreef een verslag over de laatste maanden van Van Oldebarnevelt. De bejaarde raadspensionaris bracht die tijd in de gevangenis door in afwachting van zijn proces. Mathijs Deen spreekt met René van Stipriaan die een uitleiding schreef bij het boekje 'Het einde van Johan van Oldebarnevelt' (beschreven door zijn knecht Jan Frankcen) in een hertaling van Thomas Rosenboom.
• Hollandse vuurwapens uit de Gouden Eeuw Fragment OVT 11 april 2004 uur 2 (7 min.) Honderd ambachtelijk gemaakte en rijk uitgevoerde geweren uit de collectie van de befaamde verzamelaar H.L. Visser zijn bijeengebracht in de tentoonstelling ýMeesterwerk. Hollandse Vuurwapens uit de Gouden Eeuwý in het legermuseum Delft. Een reportage van Paul van der Gaag, die de bijzondere collectie samen met conservator Jan Piet Puype bekeek.
• Civetkat op Amsterdamse markt in 17de eeuw Fragment OVT 11 januari 2004 uur 2 (8,5 min.)
• De wonderen van Jezus Eik: mirakelverhalen uit de 17de eeuw Fragment OVT 14 december 2003 uur 2 (10 min.) Annelies van der Goot spreekt met Craig Harline over zijn onlangs verschenen boek ‘De wonderen van Jezus-Eik’, mirakelverhalen uit de zeventiende eeuw.
• The West is the Best 5: Amsterdam Fragment OVT 3 augustus 2003 uur 1 (53 min.) Negen steden worden aan tafel besproken door telkens twee historisch kundige gidsen, bijgestaan door wereldhistoricus Peer Vries. Daarnaast becommentarieert historicus van het laagland, Han van der Horst, iedere aflevering een stadje of dorp ergens aan de rand van de wereld. Hij doet dat in de column Ondertussen in…, vandaag: Kaapstad Afl. 5: Amsterdam, burger wordt koopmens (17de eeuw) Gidsen: Peter Klein en Maarten Prak Samenstelling: Annelies van der Goot en Jos Palm
• Vondst tropische kassen uit het einde van de 17de eeuw in Amsterdam Fragment OVT 1 december 2002 uur 2 (3,5 min) De funderingen van tropische kassen uit het einde van de zeventiende eeuw zijn onder de oranjerie van de Hortus in Amsterdam gevonden. Wat voor planten werden er in de kassen verbouwd? Paul van de Gaag spreekt met de stadsarcheoloog Jerzy Gawronski over de vondst.
• De herkomst van de welvaart van de Gouden Eeuw: Een debat Fragment OVT 14 februari 1999 uur 1 (22,5 min.) Waar heeft Nederland de welvaart van de Gouden Eeuw aan te danken? De meningen zijn zeer verdeeld, er dreigt zelfs een soort Historikerstreit in het bedaagde vaderlandse geschiedeniswereldje. Daarom een debat onder leiding van Marnix Koolhaas, die drie historici hun drie zeer verschillende theorieen laat ontvouwen. Hans van Koningsbrugge (RUG) meent dat de welvaart te danken was aan de Oostzeehandel. Femme Gaastra (RUL) betoogt dat het aan de handel op Azië te danken was, aan de VOC. En Victor van Enthoven (Koninklijk Instituut voor de Marine) houdt een pleidooi voor de Atlantische handel op Amerika en Afrika, voor de WIC. De winnaar van het debat wordt per mail gekozen. De uitslag: 1. Oostzee (116) 2. VOC (26) 3. WIC (21).
• Centrum voor bestudering van de Gouden Eeuw Fragment OVT 3 september 2000 uur 2 (8 min.) De universiteiten ontsnappen niet aan de modernisering en commercialisering. Daarom heeft de Universiteit van Amsterdam besloten om de Gouden Eeuw tot speerpunt van het onderzoeksbeleid te maken. En een nieuw centrum hiervoor geopend, dat allerlei activiteiten wil organiseren. De term Gouden Eeuw is overigens nog niet zo oud. Marnix Koolhaas spreekt met de kersverse directeur van dit nieuwe centrum, Henk van Nierop.
• Radicale ideeën in pornografische romans in de zeventiende eeuw Fragment OVT 19 mei 2002 uur 2 (6 min.) Pornografische literatuur vond ook in de zeventiende eeuw al gretig aftrek. De pornografische romans uit die tijd waren er natuurlijk ook op gericht om de lezer op te winden, maar leverden ook kritiek op de zedelijke samenleving waarin er op seksualiteit een groot rustte. Paul van der Gaag spreekt met schrijfster Inger Leemans. Boek: Het woord is aan de onderkant: Radicale ideeën in Nederlandse pornografische romans 1670-1700, door: Inger Leemans.
• Politieke moorden in de Gouden Eeuw Fragment OVT 12 mei 2002 uur 1 (25 min.) Na de aanslag op Pim Fortuyn lijkt het doorzoeken van de geschiedenis op gelijksoortige gebeurtenissen slechts op anachronismen uit te lopen. Toch lijkt een vergelijking met de moorden op Willem van Oranje, Van Oldenbarneveld en de gebroeders De Wit gemakkelijk gemaakt. Marnix Koolhaas spreekt met historicus Henk van Nierop over politieke aanslagen die in de Nederlandse geschiedenis hebben plaatsgevonden. Boek: Het verrraad van het Noorderkwartier: Oorlog, terreur en recht in de Nederlandse Opstand, door: Henk van Nierop.
• Ambtenaren in de 17de eeuw Fragment OVT 4 februari 2001 uur 1 (20 min.) Ambtenaren werden in de 17e eeuw door vorsten benoemd om de macht van de adel en gewesten te beperken. De vorst wilde een centralistische staat. De opstand tegen Spanje door de Republiek der Zeven Provinciën ging regelrecht tegen dit proces in. De Republiek werd een zeer gedecentraliseerde staat, met veel macht voor de gewesten. Ambtenaren waren invloedrijk in het landsbestuur. Jos Palm spreekt met historicus Paul Knevel. Boek: Het Haagse bureau: 17e eeuwse ambtenaren tussen staatsbelang en eigenbelang, door: Paul Knevel.
• Armoede in de 17e eeuw in Delft Fragment OVT 11 februari 2001 uur 1 (26 min.) Eerlijke en oneerlijke armen. In Delft in de 17e eeuw werden de armen niet als één groep gezien. Er waren armen, die geholpen moesten worden en armen wiens armoede hun eigen schuld was. Bovendien is het zo dat de eerlijke armen beschreven zijn in de bronnen, en de oneerlijken veel minder. Ingrid van der Vlis schreef een proefschrift over de armen van Leiden. Een interview van Paul van der Gaag. Boek: Leven in armoede. Delftse beelden in de zeventiende eeuw, door: Ingrid van der Vlis.
• Haarlemse burgers in de Gouden eeuw Fragment OVT 24 juni 2001 uur 2 (4,5 min.) Hoe het verdeelde Haarlem haar eenheid hervond rond 1650. Een goed geschreven boek met een mooie openingszin. Boekrecensie door Peter Klein. Boek: Eenheid en verscheidenheid. De burgers van Haarlem in de Gouden Eeuw, door: Gabrielle Dorren.
• Nieuwe denkbeelden over de Gouden Eeuw Fragment OVT 31 maart 2002 uur 1 (20 min.) De Gouden Eeuw wordt recentelijk steeds meer tot onderwerp van studie gekozen. De nieuwe inzichten die bij die onderzoeken het levenslicht zien, worden vaak gepubliceerd in moeilijke dikke boeken die het grote publiek weinig aanspreken. Maarten Prak heeft geprobeerd een aantal van die nieuwe denkbeelden te verzamelen in een relatief dun boekje, om ze daarmee toegankelijk te maken voor een breder publiek. Boek: Gouden Eeuw: het raadsel der Republiek, door: Maarten Prak.
• Nieuwe denkbeelden over de Gouden Eeuw Fragment OVT 31 maart 2002 uur 1 (20 min.)
• Een debat over de herkomst van de welvaart van de Gouden Eeuw Fragment OVT 14 februari 1999 uur 1 (22,5 min.) Waar heeft Nederland de welvaart van de Gouden Eeuw aan te danken? De meningen zijn zeer verdeeld, er dreigt zelfs een soort Historikerstreit in het bedaagde vaderlandse geschiedeniswereldje. Daarom een debat onder leiding van Marnix Koolhaas, die drie historici hun drie zeer verschillende theorieen laat ontvouwen. Hans van Koningsbrugge (RUG) meent dat de welvaart te danken was aan de Oostzeehandel. Femme Gaastra (RUL) betoogt dat het aan de handel op Azie te danken was, aan de VOC. En Victor van Enthoven (Koninklijk Instituut voor de Marine) houdt een pleidooi voor de Atlantische handel op Amerika en Afrika, voor de WIC. De winnaar van het debat wordt per mail gekozen. De uitslag: 1. Oostzee (116) 2. VOC (26) 3. WIC (21).
• 400 jaar VOC Fototentoonstelling over India Fragment OVT 13 januari 2002 uur 2 (9,5 min.) De VOC bestaat dit jaar 400 jaar. Naar aanleiding hiervan is een tentoonstelling in het Rijksmuseum te zien over het VOC-verleden aan de Indiase kust. Forten, graven en ruines getuigen nog steeds van de aanwezigheid van de VOC. De graven zijn voornamelijk van het hogere personeel. Marnix Koolhaas spreekt met fotograaf Ferry Andre de la Porte en historica Marion Peters. In steen geschreven. Leven en sterven van VOC-dienaren op de kust van Coromandel in India . Marion Peters en Andre de la Porte
• Liefdesbrieven in de zeventiende eeuw Fragment OVT 20 januari 2002 uur 2 (7 min.) Liefdesdesbrieven schrijven was populair in de zeventiende eeuw en diende daarom als inspiratiebron voor schilders uit die tijd. Roene Sondaar schreef er een scriptie van over. Een reportage van Gerard Leenders vanuit de Universiteitsbibliotheek en het Rijksmuseum in Amsterdam.