dossier

Monjé, Daan (1925-1986)

Dossier /Geschiedenis

Daan Monjé is de grondlegger van de Socialistische Partij. Hij was uitgesproken maoïstisch, maar moest niets hebben van theoretisch gefilosofeer. ‘Vertrouwen is goed, maar controle is beter’ is één van zijn bekendste uitspraken.

In de jaren zestig raakt de communistische wereld verscheurd door de breuk tussen Peking en Moskou. In Nederland wil de CPN geen partij kiezen. Pijpfitter Daan Monjé doet dat wel. Hij kiest voor Mao en wordt om die reden de partij uitgezet.

Samen met Nico Schrevel vormt hij daarna het Marxistische Leninistisch Centrum Nederland (MLCN), een organisatie van voornamelijk studenten. In 1970 wordt de MLCN omgedoopt tot KEN-ml (de Kommunistiese Eenheidspartij Nederland, marxistisch-leninistisch).

In 1970 werpt Monjé zich op als spreekbuis van de Rotterdamse havenarbeiders. Er is een loonconflict en de KEN organiseert een staking die drie weken zal duren. De uitkomst is een loonsverhoging voor de havenarbeiders, een mijlpaal voor de KEN.

Naarmate Monjé meer successen boekt, neemt hij afstand van zijn intellectuele partner Schrevel. Het duo gaat uit elkaar en Monjé richt in 1971 een nieuwe partij op: de KPN-ml. De naam ligt niet lekker in het gehoor, daarom wordt het al snel de Socialistische Partij, de SP.

Voor de buitenwereld is Monjé vrij onbekend, maar binnen de partij heeft hij de touwtjes in handen. Hij blijkt een uitstekend organisator. Met zijn praktische en creatieve geest zet hij de SP op de kaart.

Door zijn partijgenoten wordt hij gezien als een vat vol tegenstrijdigheden. Hij charmeert ze met zijn humor, maar irriteert diezelfde mensen met pesterijen en soms stalinistische methodes.

Monjé geniet van zijn macht, zijn wil is wet. In de jaren tachtig brokkelt die macht af. Hij krijgt ruzie met zijn partijgenoten over de grote mijnwerkersstaking in Engeland. Nog voor het conflict is opgelost, belandt hij in het ziekenhuis.

In 1986 sterft hij. Op zijn begrafenis zijn honderden kameraden van de CPN, de KEN en SP aanwezig. Daarna breekt het tijdperk Marijnissen aan.

Wist je dat?
-Woordgrappen als 'Waar komen de juiste ideeën vandaan? Van Daan!' en 'Daan en zijn onderdanen' werden vaak gebezigd in die tijd.
-Monjé had het talent om overal een slaatje uit te slaan. Het getuigde van weinig communistische geest, maar op kantoor verhandelde hij waardeloze horloges en wist hij altijd balpennen op de kop te tikken. Overigens kwam de partij nooit in de rooie cijfers te staan.
-Op de huidige (oktober 2005) website van de SP is de naam Monjé nergens te vinden. Zelfs niet onder het kopje 'historie'.