dossier
Architectuur - Wonen en stadsplanning
Dossier /Geschiedenis
Honecker etaleert de Oost-Duitse grootheidswaanzin in zijn Palast der Republik. Nederlanders nemen in de jaren zeventig met minder genoegen. Ze lopen massaal warm voor de huiselijke zitkuil.
Met onder andere:
-gezichtsbepalende architectuur in Rotterdam: stadion de Kuip en de Euromast
-Nederland op wereldtentoonstellingen
-de ' Wolkenkrabber' aan het Victorieplein in Amsterdam
-Grachten in Berlijn: Hollandse bouwers in de Gouden Eeuw
Artikelenx
-
De erfenis van Floor Wibaut Donderdag in Andere Tijden De invloedrijke socialist Floor Wibaut werd 150 jaar geleden geboren. Vanwege zijn enorm invloed op de ontwikkeling van Amsterdam wordt dit grootscheeps gevierd. Andere Tijden gaat donderdag op zoek naar zijn erfenis. “Wibaut voelde zich nauw verbonden met de arbeidersklasse, ondanks het feit dat hij zelf veel poen had.’
-
Floor Wibaut leve hoog Bevlogen politicus vond de stedenbouwkunde uit Florentinus Marinus Wibaut werd in 1859 in Vlissingen geboren en begon zijn carrière als ondernemer in de houthandel. Zijn hart lag echter bij de politiek. Wibaut werd vooral bekend om zijn baanbrekende activiteiten op het gebied van sociale woningbouw en stedenbouwkunde. Holland Doc besteedt veel aandacht aan deze pionier. Andere Tiijden duikt volgende week in zijn leven.
-
Piet Kranenberg overleden Voormalig Heineken-topman vooral bekend als redder Olympisch Stadion Piet Kranenberg is op 91-jarige leeftijd overleden. Deze voormalige topman van Amstel en Heineken heeft meegedaan aan veel reddingsacties van bekende gebouwen. Zijn bemoeienis tien jaar geleden met het behoud van het Olympisch Stadion bleek het meest opvallend. “Je breekt geen Olympisch Stadion af. Dat doe je niet als je jezelf als land respecteert.”
-
Architect diep gekwetst door sloop Vredenburg Uit de restanten verrijst nieuw Muziekpaleis Wegens stadsvernieuwing is Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht met de grond gelijk gemaakt. Dertig jaar na de spectaculaire opening in 1979 komt een einde aan de intieme concerten in het bijzondere gebouw van architect Herman Hertzberger. Bekijk hierover op Plaats van Herinnering een nieuwe documentaire.
-
In Europa+ 1989: Lekker wonen in de Bijlmer Ergens ben ik nergens - van Fred van Dijk Film van Fred van Dijk over het dagelijks leven in de Amsterdamse Bijlmermeer.
-
In Europa+ 1961: Nederland besluit tot bouw Bijlmermeer In 1961 besloot de gemeenteraad van Amsterdam tot de bouw van de Bijlmermeer. een besluit met verstrekkende gevolgen voor de woningbouw en de integratieproblematiek.
-
Andere Tijden zwerft door Lelystad Wonen mag, kijken niet Bij het ontwerp van Lelystad overheerste Hollandse nuchterheid. Het was de eerste stad die helemaal op de tekentafel ontstond, maar architectonische hoogstandjes kwamen er niet aan te pas. “Lelystad is om in te wonen, niet om naar de kijken”, aldus ingenieur Tellegen die aan de wieg stond van de nieuwe stad in de Flevopolder. Donderdag in Andere Tijden.
-
Veertig jaar Bijlmermeer Maar wie verzon die wijk? Veertig jaar jong, en vanaf het begin omstreden. De Amsterdamse Bijlmermeer viert een wat ongemakkelijk jubileum. De wijk die een toonbeeld van modern en prettig wonen had moeten worden, ontaardde in het tegendeel.
Komende week staat de geschiedenis van de Bijlmermeer centraal op ons themakanaal /GeschiedenisTV. HollandDoc Radio gaat zondag op zoek naar de ontwerper van een mislukt bouwkundig experiment. (Radio 1, 21.00u.) -
Het stadion dat nooit werd gebouwd Het Anton Geesink Olympisch Stadion in Amsterdam In de zomer van 1987 werd een spectaculair plan gepresenteerd voor het Anton Geesink Olympisch Stadion in Amsterdam Zuid-Oost. Het was een project van ontwerper Rop Ranzijn en bouwondernemer Han Lokhorst, dat uiteindelijk nooit is gerealiseerd. Toch is het concept in 2008 nog steeds te koop!
-
Gevelstenen in Amsterdam: de leesbare stad Acht Nederlanders en het Verleden van Nederland (1) Een toenemend aantal Nederlanders duikt in de geschiedenis. De VPRO zocht er acht op. Hun verhalen kunt u lezen in de VPRO-gids en op de website /Geschiedenis.
Deze week Jos Otten, voorzitter van de Vereniging Vrienden van Amsterdamse Gevelstenen. In 1981 restaureerde hij zijn eerste gevelsteen. Inmiddels heeft zijn vereniging al deze ‘huismerken’ in kaart gebracht.
Door Hugo Hoes -
Dag van de Architectuur Video-dossier architectuur, wonen en bouwen De Dag van de Architectuur 2008 vindt dit jaar plaats op 21 en 22 juni. /Geschiedenis TV staat van 21 t/m 27 juni helemaal in het teken van architectuur, architecten en bouwkunde. (Zie de link hiernaast.)
-
Sanatorium Zonnestraal: rustoord voor TBC-patiënten 80 jaar geleden geopend Begin vorige eeuw maakt tuberculose veel slachtoffers, vooral onder diamantslijpers. Het enige medicijn in die tijd is veel rust in combinatie met licht. Met dat doel voor ogen ontwerpt architect Jan Duiker sanatorium Zonnestraal in Hilversum, dat op 12 juni 1928 opent. Het ontwerp wordt nog altijd beschouwd als een architectonisch hoogtepunt.
-
Ganzedijk verdwijnt Dorpen onder de sloophamer Het dorpje Ganzedijk moet volledig gesloopt worden. Dat is de conclusie van de gemeente Reiderland, woningcorperatie Acantus en de provincie Groningen. Het dorp met zestig huizen in Oost-Groningen kampt met verpaupering en leegstand en daarom willen de drie partijen Ganzedijk "teruggeven aan de natuur".
-
Amsterdamse dromen over grote stadions In 1974 was er zelfs een commissie De gemeente Amsterdam droomde deze week hardop van een nieuw megastadion, maar schoot het idee meteen weer af. Net als in 1974, toen een vergelijkbaar voorstel van de hoofdstad een wiegedood stierf.
-
Rotterdam vol nieuwe monumenten Polygoon-film uit 1950 toont wederopbouw Bij de honderd nieuwe monumenten van minister Plasterk van Onderwijs staan opvallend veel objecten uit Rotterdam. Niet toevallig, omdat deze stad meteen na de oorlogsjaren aan een radicale herbouw begon. Heel bijzonder is dat Polygoon hierover in 1950 een film uitbracht, waarin dit proces goed is te zien. Ook hebben we beelden van nieuwe monumenten als de Hoogovens en een treinstation in Eindhoven.
-
Week van de geschiedenis: wonen in Nederland Bekijk het videodossier "wonen in Nederland 1920 - 2007" "Wonen in Nederland" is het centrale thema van de Week van de Geschiedenis. In dit videopdossier hebben we tal van films samengebracht rond dit thema. Om er één unieke uit te lichten: een tweedelige film uit 1923 over de bouw van "Betondorp" in Amsterdam, de eerste wijk in Nederland die gebouwd werd met behulp van betonnen "prefab"-elementen. Zie ook hoe het a.s. geboortehuis van Johan Cruijff hier gebouwd wordt!
-
Cuypers krijgt musical Architect van Rijksmuseum muzikaal herdacht Zijn bekendste scheppingen zijn het Centraal Station en het Rijksmuseum te Amsterdam. Toch is Pierre Cuypers, de architect van talloze neogotische kerkgebouwen, een beetje in het vergeetboek geraakt. Dit jaar echter wordt hij opnieuw tot leven gewekt: door een musical.
- Rem Koolhaas (1944) Bouwt nog steeds aan een uitzonderlijke reputatie als architect, maar nu al genomineerd voor Grootste Nederlander Aller Tijden. Ook al is zijn ontwerpcarrière nog lang niet voorbij, nu al wordt architect Rem Koolkaas vereerd door vakbroeders, kunstenaars en architectuurliefhebbers. De KRO doet daar nog een schepje bovenop, door hem te nomineren voor Grootste Nederlander Aller Tijden.
-
Wie bouwt? Wibaut! Hij gold als de onderkoning van Amsterdam: Floor Wibaut, de Machtige. Als eerste socialistische wethouder in de hoofdstad liet hij krotten en kelderwoningen opruimen. Hij bouwde er nette én mooie arbeiderswoningen voor in de plaats.
Amsterdam werd het mekka van de volkshuisvesting en sommige oud-bewoners van de Jordaan zijn Wibaut er nog steeds dankbaar voor. Andere Tijden over een idealist en een doordouwer. -
Stokstraat De Stokstraat in Maastricht is bij modeminnend Nederland bekend als een winkelparadijs waar zelfs prinses Maxima geen onbekende is.
-
Het Palast der Republik Sinds het begin van de jaren negentig domineren bouwkranen de hemel boven Berlijn. Temidden van alle nieuwbouw ligt een plein waar het, als in het oog van de orkaan, opmerkelijk stil is: de Marx-Engelsplatz. Maar de rust bedriegt. Geen enkele plek in Duitsland is zo beladen met geschiedenis en zozeer het onderwerp van debat als de Marx-Engelsplatz. Want hier staat het skelet van wat ooit de trots van de Duitse Democratische Republiek was: het Palast der Republik.
-
Zitkuil Dertig jaar geleden schilderden we massaal onze muren bruin, en kropen we bij elkaar aan ons veel te lage tafeltje of in onze zitkuil. Een verpletterende truttigheid domineerde de jaren zeventig, en bijna iedereen ging onder het juk door. Met Andere Tijden terug naar de binnenhuisarchitectuur van kurk en macramé.
-
Woonwagenbewoners “We zijn schooiers en we zullen altijd schooiers blijven.”
Verscholen in een nieuwbouwwijk, aan de rand van een industrieterrein of op een terreintje net buiten de bebouwde kom; overal in Nederland staan kleine groepjes woonwagens. Bijna onzichtbaar. Een toevallige passant ziet een hek, een muur, een poortje. Het leven achter de muur wekt nieuwsgierigheid. Vanwaar deze autonome eilandjes in ons aangeharkte landschap? Waarom wonen in een wagen als er niets meer te rijden valt? -
Het spoor terug: Eén stad, twee werelden: Oost-Berlijn
OVT 15 november 2009 uur 2 (30 min)
Het Spoor terug: ' Eén stad, twee werelden'
N.a.v. de val van de muur in Berlijn, nu 20 jaar geleden een tweeluik over het leven aan weerszijden van de Muur.
Deel 2: Berlijn, hoofdstad der DDR.
Samenstelling: Hans Olink
Presentatie: Astrid Nauta
Geinterviewden: actrice Cox Habbema; Walter Womacka, schilder; Irene Runge; Jan Atema (Nederland-DDR Instituut); Clemide de Brobowski; Kees Spronsen, cultuur-attache; Egbert Jacobs, ambassadeur; Els Bolkestein, sopraan; Marc Jonkers, dansfestival Den Haag
Fragment uit boek Cees Nooteboom - Column Nelleke Noordervliet: Westland OVT 15 november 2009 uur 1 (3 min) De column van de schrijfster Nelleke Noordervliet. Vandaag over terugkeer naar geboortedorp in het Westland.
- De Amerikaanse ambassade in Den Haag OVT 20 september 2009 uur 1 (6 min) Een gesprek met architectuurhistoricus Wijnand Galema over de Amerikaanse ambassade in Den Haag, moet dit monument van macht en anti-imperialisme gesloopt of bewaard blijven?
-
De Beursbengel
OVT 28 juni 2009 uur 1 (6 min)
Op 28 juni 1948 werd de ’beursbengel’, de klok die in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers werd gestolen uit de Beurs van Berlage in Amsterdam weer opnieuw geïnstalleerd. De klok luidde iedere dag van 13.30 tot 13.45. Walter Kramer, auteur van het boek ‘De Beurs van Berlage’ over de klok van de Beurs van Berlage.
‘De Beurs van Berlage’ – Walter Kramer, uitg. Waanders, isbn 9789040088292 (2003) -
Joris van Casteren over Lelystad
OVT 12 oktober uur 2 (16 min)
Een gesprek met Joris van Casteren over zijn boek ‘Lelystad’, over de stad waar hij opgroeide.
‘Lelystad’ – Joris van Casteren, uitg. Prometheus, isbn 978 90 446 1217 2 -
Historisch Joods interieur
OVT 14 september 2008 uur 2 (3 min)
In Amsterdam werd een authentiek interieur uit 1942 ontdekt. De kamer in de stijl van de Amsterdamse School, werd bewoond door een Joodse familie die in 1942 werd gedeporteerd.
Een gesprek met Alexander Westra die het interieur vond in het kader van een project om historische interieurs in kaart te brengen. - Het Spoor Terug: de Woeste Hoogte OVT 25 maart 2007 uur 2 (30 min) In het zicht van de vuurtoren lag vroeger een van de beruchtste plekken van Nederland. Een straat gebouwd op een heuvel in de vorm van een magneet gescheiden van de buitenwereld door de bloedpoort. Een vesting onneembaar voor de politie. De Scheveningers die er woonden kijken er met heimwee op terug. De geschiedenis van de inmiddels gesloopte Woeste Hoogte in Scheveningen. Samenstelling: Michal Citroen
-
Het Spoor Terug: De Stoel
OVT 24 dec 2006 uur 2 (53 min)
In 1944 'ontdekte' de 19-jarige Han Pieck zijn stoel-uit-één-stuk.
Samen met een vriend bracht hij een stoel in productie die slecht zou worden verkocht.
Maar het hout waaruit de stoel was vervaardigd zou zijn leven bepalen.
Het bracht hem in Brazilië waar hij inmiddels meer dan een halve eeuw woont. Een bizar levensverhaal. Samenstelling: Paul Arnoldussen en Hans Olink - Geschiedenis van de Bijlmermeer OVT 10 dec 2006 uur 1 (20 min) 13 december 1966, nu 40 jaar gelden, werd de eerste paal voor de Bijlmermeer geslagen. Een gesprek over de geschiedenis van de Bijlmermeer met planoloog en Bijlmerkenner Maarten Mentzel en Pierre Heijboer, Bijlmerbewoner, stadsverslaggever en auteur van het boek 'Wachten op de nachtegaal', over 40 jaar Bijlmergeschiedenis.
- Grachten in Berlijn: Hollandse bouwers in de Gouden Eeuw Fragment OVT 16 april 2006 uur 2 (6,5 min.) Nederlandse architecten, ingenieurs, diplomaten en handwerkslieden leverden een cruciale bijdrage aan de wederopbouw van Brandenburg en Berlijn aan het eind van de Dertigjarige Oorlog (1648). Michal Citroen spreekt met Gabri van Tussenbroek over zijn onlangs verschenen boek ‘Grachten in Berlijn: Hollandse bouwers in de Gouden Eeuw’.
- Seniorenstad Fragment OVT 5 maart 2006 uur 2 (5 min.) Volgens een haalbaarheidsonderzoek van de Initiatiefgroep Seniorenstad, willen maar liefst 4 miljoen Nederlandse senioren wel in een speciale ‘seniorenstad’ wonen. Hét voorbeeld voor de Initiatiefgroep is Sun City in Arizona, de bekendste en allereerste seniorenstad, die al sinds 1960 bestaat en waar ruim 40.000 55-plussers van gemiddeld 75 jaar oud wonen. Michal Citroen spreekt met Emile Fallaux die bijna dertig jaar geleden een documentaire over deze stad maakte.
- Vijfhonderd jaar straatverlichting in Amsterdam Fragment OVT 4 december 2005 uur 2 (6,5 min.) Dit jaar viert de gemeente Amsterdam dat er 500 jaar openbare verlichting is in de stad. Astrid Nauta toog naar de Koestraat in Amsterdam en ontmoette daar Onno Hoogerhuis van de dienst Openbare verlichting en mede-auteur van een boekje over de geschiedenis van de straatverlichting.
- Wolkenkrabber in Amsterdam in 1931 Fragment OVT 13 maart 2005 uur 1 (6 min.) In maart 1931 betrokken de eerste bewoners ‘de wolkenkrabber’ aan het Victorieplein in Amsterdam, in het plan Zuid van Berlage. Architectuurhistoricus Jort den Hollander over deze wolkenkrabber van architect J.F. Staal. Interview Michal Citroen.
- Euromast in Rotterdam 40 jaar Fragment OVT 26 maart 2000 uur 2 (10 min.) De Euromast is met 185 meter het hoogste gebouw van Nederland. Op de wereldlijst staat het gebouw ergens rond de 20ste plaats. De Euromast was eerst 104 meter hoog, maar werd later verhoogd. Omdat de Erasmus Universiteit iets hoger was en dicht bij de Euromast stond. Architect Maaskant was een kleurrijk figuur en had zijn naam mee. Hij was een lange man, die beïnvloed was door Amerikaanse architectuur. Paul van der Gaag spreekt met Jord den Hollander, architect, filmer en liefhebber van de architectuur van Maaskant.
-
Wereldtentoonstellingen en paviljoenen
Fragment OVT 4 juni 2000 uur 1 (22 min.)
Het opvallende Nederlands paviljoen op de wereldtentoonstelling van Hannover (2000) kan een van de grote attracties worden. Het is van dezelfde architect als het nieuwe VPRO-gebouw. Nederland had in 1910 voor het eerst een gebouw op een wereldtentoonstelling, die toen in België werd gehouden. En is er sindsdien altijd bij geweest. Nederland heeft nooit een wereldtentoonstelling georganiseerd. Over de geschiedenis van de wereldtentoonstellingen, die in 1851 in Engeland begon. De traditie leverde gebouwen op als Crystal Palace en de Eiffeltoren. Paul van der Gaag spreekt met Marie Therese van Thoor.
Boek: Het gebouw van Nederland. Nederlandse paviljoens op de wereldtentoonstellingen 1910-1958, door: Marie Therese van Thoor. - 65 jaar stadion De Kuip in Rotterdam Fragment OVT 24 maart 2002 uur 2 (7,5 min) De Kuip is volgens velen onbetwist het mooiste voetbalstadion van Nederland. Het werd in 1937 gebouwd en bestaat dus al 65 jaar. Marnix Koolhaas ging op zoek naar een supporter, die de opening van het stadion nog had meegemaakt. Hij kwam uiteindelijk terecht bij Frans Appels. Een reportage vanuit het Feyenoord-cafe Rustbrucht in Rotterdam.