Audio

• De sprekende slang OVT 28 februari 2010 uur 1 (16 min) Een gesprek met Nico Dros over zijn boek ?De sprekende slang. Een kleine geschiedenis van laaglands fundamentalisme?, over de zuiverheid van religie. De gereformeerde synode van Assen sprak in 1926 het laatste woord over de uitleg van een passage in het bijbelboek Genesis. Was de slang die Eva tot de erfzonde verleidde een reptiel met een vleiend spraakvermogen? Of moest men het dier opvatten als een zinnebeeld van de duivel? Het ging hier om een heuse slang, oordeelde de synode, en wie een andere uitleg voorstond maakte zich schuldig aan Schriftaanranding. Deze uitspraak zou de bron worden van een kerkelijk conflict dat links en rechts in ons land oplaaide en jarenlang de gemoederen beheerste. Dit boek gaat over de ingrijpende gevolgen van Assen voor het Texelse vissersdorp Oosterend, ook wel bekend als het kleine Jeruzalem van het noorden. ?De sprekende slang. Een kleine geschiedenis van laaglands fundamentalisme? ? Nico Dros, uitg. Van Oorschot, isbn 9789028241329
• De Afvalligen OVT 16 september 2007 uur 1 (17min) Deze week werd het comité van ex-moslims van Ehsam Jami opgericht. Een gesprek met godsdiensthistoricus Peter van Rooden over afvalligheid door de eeuwen heen. Hoe ging met name het christendom de afgelopen 2000 jaar om met zijn ‘afvalligen’.
• Biografie Busken Huet OVT 20 mei 2007 uur 1 (17 min) Een gesprek met Olf Praamstra auteur van de biografie over één van de invloedrijkste criticus die Nederland heeft gekend. Conrad Busken Huet (1826-1886). De wegbereider van de beweging van Tachtig. Als predikant heeft hij een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse kerkgeschiedenis en na zijn vertrek uit de kerk heeft hij zich als journalist over een veelheid van onderwerpen uitgelaten, zowel in Neder-land en Nederlands-Indië als in Parijs. In Parijs schreef hij ook de eerste Nederlandse cultuurgeschiedenis: Het land van Rembrandt. 'Busken Huet. Een biografie' verschijnt komende week.
• Spoor Terug: Schout Willem de Bont OVT 31 dec 2006 uur 2 (54 min) Het gedramatiseerde verhaal van de 17e eeuwse remonstrantenjager Schout Willem de Bont en de remonstrantse predikant Passchier de Fijne, die hem in vele vermommingen gestoken jarenlang te slim af is. Met Frits Lambrechts als Passchier de Fijne, Karel Bostoen als Vondel en Peter Brusse als de remonstrantse geschiedschrijver Geraert Brandt. Samenstelling: Mathijs Deen
• De Bijbel OVT 31 dec uur 1 (52 min) Een gesprek met Jan Blokker sr., Jan Blokker jr., Bas Blokker, auteurs van 'Er was eens een God' en de schrijver Nicolaas Matsier over de vraag waarom de bijbel ook voor ongelovigen zo belangrijk is. Samenstelling: Jos Palm en Paul van der Gaag
• Geschiedenis van de domineesopleiding OVT 5 november 2006 uur 1 (18 min. 21) Als het aan de Protestanten Kerken ligt verdwijnt de universitair opgeleide dominee. In het rapport ‘Pastor in Beweging’ staat dat de zogenaamde HBO-dominee de gemeente moet gaan bedienen. Verdwijnt hiermee de dominee oude stijl en wordt er gebroken met een verleden dat ooit kenmerkend was voor Nederland? Met historicus David Bos, auteur van het boek ‘In dienst van het Koninkrijk: Beroepsontwikkeling van hervormde predikanten in negentiende-eeuws Nederland’ en Henk Leegte, doopsgezind predikant.
• Column van Herman Selderhuis: Calvijn Fragment OVT 9 juli 2006 uur 1 (4,5 min.)
• Laaglands heldendom deel 1: Geloofshelden: van Bonifatius tot Lidwina de IJsheilige Fragment OVT 9 juli 2006 uur 1 (44,5 min.) Deze zomer gaat OVT op zoek naar Laaglands heldendom. In acht afleveringen komen acht verschillende soorten helden aan de orde: van zeehelden tot culthelden, van verzetshelden tot helden van het geloof. Afl 1: Geloofshelden: van Bonifatius tot Lidwina de Ijsheilige Gasten: Gerard Rooyakkers, Peter Jan Margry en Wim Zaal. Columns van Fik Meyer en Herman Selderhuis. Samenstelling: Mathijs Deen en Jos Palm.
• Biografie van ARP-politicus Abraham Kuyper Fragment OVT 21 mei 2006 uur 1 (19,5 min.) Abraham Kuyper (1837-1920), predikant, journalist, politicus en theoloog. Oprichter van de Antirevolutionaire Partij, stichter van de Vrije Universiteit, grondlegger van de Gereformeerde Kerken in Nederland en hoofdredacteur van zijn eigen krant 'De Standaard'. Hoe groot is de invloed van deze politicus op de Nederlandse samenleving geweest? Jos Palm spreekt met Jeroen Koch, die een biografie over Kuyper schreef.
• Calvijn’s geschriften op DVD Fragment OVT 19 februari 2006 uur 1 (20 min.) Calvijn is minder calvinistisch dan zijn volgelingen. Zo ging hij op zondagmiddag uit varen, alsof er geen zondagsrust bestond. En hoe zit het eigenlijk met die ene ketter die hij heeft laten verbranden? Naar aanleiding van het uitkomen van de geschriften van Calvijn op DVD door het Instituut voor Reformatieonderzoek, spreekt Mathijs Deen de directeur van het Instituut en hoogleraar kerkgeschiedenis Herman Selderhuis over Calvijn en zijn tijd.
• Ophefmakende publicaties uit de 19e eeuw: Busken Huet Fragment OVT 15 januari 2006 uur 2 (8 min.) Heilige teksten zijn sinds enige tijd weer een ernstige zaak. Wie aan de Koran tornt, kan op ernstige tegenwind rekenen. Zo’n anderhalve eeuw geleden gold dat ook voor de bijbel. Het ‘Jaarboek voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme’ staat dit jaar in het teken van ophefmakende publicaties uit de 19e eeuw. Michal Citroen spreekt met theoloog David Vos, auteur van een artikel uit het boek over Busken Huet, die schreef dat Jezus een gewoon mens was.
• Protestants eten Fragment OVT 6 november 2005 uur 2 (5,5 min.) Eten protestanten anders dan anderen? Het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlandse Protestantisme geeft de menukaarten uit hun collectie uit onder de titel 'Wat eten we vanavond? Protestants! Michal Citroen spreekt met de columniste Marjoleine de Vos, mede-samenstelster van de bundel.
• Nieuwe bijbelvertaling Fragment OVT 24 oktober 2004 uur 1 (20 min.) Op 27 oktober 2004 wordt de nieuwe Nederlandse Bijbelvertaling gepresenteerd. Door de eeuwen heen zijn er meerdere bijbelvertalingen gemaakt, bijvoorbeeld de beroemde en zeer dure Statenvertaling van 1637. Maarten Luther vertaalde de bijbel tijdens de Reformatie zelfs in 'volks' Duits. Willem Berkelaar spreekt met kerkhistoricus en bibliothecaris van het Nederlands Bijbelgenootschap Anne Jaap van den Berg en de directeur van de Katholieke Bijbelstichting Philippe van Heusden.
• Protestanten in de Lage Landen Fragment OVT 5 september 2004 uur 1 (16 min.) Een gesprek over het calvinisme in Vlaanderen, waarom is het daar zo sterk geweest en waarom is het vandaar naar Nederland gegaan. Met Johan Decavele, kenner van de religieuze geschiedenis van de Nederlanden in de zestiende eeuw en auteur van het onlangs verschenen boek ‘De eerste protestanten in de Lage Landen’. En met kerkhistoricus Paul Abels.
• Protestante kerken in Nederland in de 19de en 20ste eeuw Fragment OVT 22 februari 2004 uur 1 (18 min.) Na eeuwen van scheuringen vormen de protestante kerken eindelijk een eenheid. Hoewel een van de twee Theologische Universiteiten in Kampen (die 150 jaar bestaan) weerstand biedt tegen de nationale protestantse verzoening. De problemen ontstonden in 1816, toen de Hervormde Kerk de Staatskerk werd. Daarna begon de strijd om de positie van de enige ware protestantse kerk. Jos Palm spreekt met historici Wim Berkelaar en George Harinck over Nederlandse calvinisten in de 19e en 20ste eeuw. Ook naar aanleiding van de 'Samen Op Weg'-kerken die vanaf 1 mei samengaan in de Protestantse Kerk van Nederland.
• Column van Peter Brusse: Ian Paisley Fragment OVT 7 december 2003 uur 1 (5 min.) Brusse bezocht eind jaren zestig een dienst in een stampvolle kerk van dominee Ian Paisley, die hem en zijn collega Haye Thomas begroette als ' our friends from the country of King Billy'. Door de Nederlandse Oranje-connectie zagen de Noord-Ierse protestanten Nederlanders als bondgenoten. Paisley bleek een man met een bizar soort humor, die op 'angstig middeleeuwse' manier preekte.
• Geschiedenis van het IKV Fragment OVT 25 mei 2003 uur 1 (20 min.) Begin jaren tachtig liep het IKV voorop in de massale protesten tegen kernwapens. De leider van het IKV, Mient Jan Faber, werd een bekende invloedrijke figuur in Nederland (geluidsfragment). Het IKV werd in 1966 opgericht door negen kerken. De protestbeweging tegen kernwapens kreeg eind jaren zeventig een enorme stimulans door de uitvinding van de neutronenbom, die grote weerstand opriep. Jos Palm spreekt met de eerste secretaris van het IKV Jan ter Laak en de politicoloog Bart Tromp. Ook over het vertrek van Mient Jan Faber bij het IKV door zijn opstelling in de oorlog tegen Irak.
• Protestantse periodieke pers Fragment OVT 2 mei 1999 uur 1 (20 min.) De protestante periodieke pers heeft zeer diverse bladen uitgegeven. ‘De Spiegel’ (1906-1969) richtte zich op een hervormd en gereformeerd publiek en bracht protestants Nederland als een groot dorp. Het einde van de verzuiling betekende het einde van het blad. ‘De Wending’ was een geëngageerd blad, dat aan het eind van de jaren zestig steeds meer in het vaarwater van klein links terecht kwam. Het einde voor het blad komt in 1991, na het einde van de Sovjet-Unie. Kees Slager spreekt met Jacques Dane en Wim Berkelaar.
• Protestante kinderliteratuur: van Kruimeltje tot Pietje Bell Fragment OVT 10 november 2002 uur 1 (10 min.) Volgende week gaat de film Pietje Bell in première en aanstaande woensdag is er op de VU een congres over protestantse kinderliteratuur. Daarom aandacht voor de wondere wereld van het protestante kinderboek. Jos Palm spreekt met de historici Jacques Dane (RUG) en Berry Dongelmans (RUL).
• Kwestie Geelkerken: De sprekende slang uit Genesis Fragment OVT 18 maart 2001 uur 2 (7 min.) Sprak de slang in Genesis 3 wel of niet? Dominee Geelkerken meende in een preek in 1924 dat het spreken van de slang niet te letterlijk genomen moest worden. Dit onschuldige bijzinnetje leidde tot een hevige theologische twist in de Gereformeerde kerk. Gerard Leenders spreekt met dominee Maarten Aalders over de kwestie, waar binnenkort een conferentie in Kampen aan wordt gewijd.
• Column van Kees Sorgdrager over de VPRO als minizuiltje Fragment OVT 6 mei 2001 uur 1 (7 min.) De VPRO was een minizuiltje tussen de echte zuilen, en geheel bemand door vrijzinnige dominees. Kees Sorgdrager beschrijft zijn herinneringen aan de VPRO op de radio in de jaren vijftig en zestig. En constateert dat diezelfde dominees vrijwel geruisloos van het toneel verdwenen na 1968, op het moment dat een nieuwe VPRO ontstond.
• Geschiedenis protestantse politiek in Nederland Fragment OVT 24 juni 2001 uur 2 (3,5 min.) Het proefschrift over de ARP van Rienk Janssens is navelstaarderig en geeft te weinig aandacht aan ontwikkelingen in het buitenland. Dat van Johan van Zutphen over protestantse voormannen en hun politiek antipapisme beperkt zich ook teveel tot Nederland. Wel mooie voorbeelden van anti-paapse retoriek. Recensie van twee proefschriften door Peter Klein. Boek: De opbouw van de antirevolutionaire partij 1850-1888, door: Rienk Janssens. Boek: Heelen en halven: Orthodox-protestantse voormannen en politiek antipapisme in de periode 1872-1925, door: Johan van Zutphen.
• Antirevolutionaire Partij 1879-1980: een moderne protestante partij Fragment OVT 9 september 2001 uur 1 (45 min.) De protestante Antirevolutionaire Partij (ARP) was de eerste moderne partij van Nederland. De leden van de ARP noemden elkaar mannenbroeders. De beweging begon in 1829, de ARP als partij werd in 1879 opgericht. Anti revolutionair slaat op het gedachtegoed van de Franse revolutie, bijvoorbeeld scheiding staat en kerk. Over de grote voormannen Groen van Prinsterer, Kuyper, Zijlstra en Colijn. Paul van der Gaag en Jos Palm spreken met christen-historicus George Harinck, politicoloog Ruud Koole en Willem Aantjes, prominent ARPer tot de partij in 1980 opging in het CDA. Geluidsfragmenten De val van Kuyper (1906) van Koos Speenhoff, Bruins Slot 1961 en Biesheuvel 1967 Boek: De Antirevolutionaire Partij 1829-1980, door G. Harinck e.a. (red.) Boek: Om het volvoeren van de christelijke staatkunde. De Antirevolutionaire Partij in het Interbellum, door: J. Stoop Boek: Jaarboek Protestantisme. Het kabinet Kuyper (1901-1905)