dossier
Vaticaan - Paus
Dossier /Geschiedenis
De relatie tussen Nederland en het Vaticaan verschilt van tijd tot tijd. In de middeleeuwen trekken pelgrims vol overgave naar Rome en in de zestiende en zeventiende eeuw doen pausen regelmatig een beroep op Nederlandse wetenschappers. Vanaf de negentiende eeuw wordt de relatie moeizamer.
Met onder andere:
-het desastreuze bezoek van de paus aan Nederland in 1985
-de geschiedenis van het conclaaf
-het aantal slachtoffers van de inquisitie
Artikelenx
-
Paus had nooit naar Nederland moeten komen Bezoek leidde in 1985 tot veel rumoer Het bezoek van paus Johannes Paulus II aan Nederland was rampzalig. Precies 25 jaar geleden zette hij voet op Nederlandse bodem, maar met veel plezier kan organisator pater Van Munster er niet op terugkijken: “Het had nooit mogen gebeuren.” Andere Tijden keek terug op dit roerige bezoek.
-
Voor het trouwen de kerk uit: het celibaat Donderdag in Andere Tijden Het celibaat in de katholieke kerk ligt onder vuur door alle recente schandalen. Het doet denken aan vroeger, want progressieve aanhangers van de Nederlandse kerk stelden dit veertig jaar geleden al ter discussie. Rome moest er niets van weten en benoemde daarop twee conservatieve bisschoppen. Andere Tijden kijkt donderdag terug op deze strijd om te mogen trouwen.
-
Krijgt de Zwitserse Garde een vrouwelijk kantje? Revolutietje in soldatenleger van de paus Vrouwen bij de Zwitserse garde. Dat klinkt voor velen zeer onwaarschijnlijk in de oren. Maar de commandant van de garde, kolonel Daniel Anrig, staat er voor open om vrouwen op te nemen in het korps dat verantwoordelijk is voor de verdediging van Vaticaanstad en bescherming van de Paus. Een opvallende mededeling, omdat het bijzondere leger in de vijfhonderd jaar dat de garde bestaat alleen maar mannen in dienst heeft gehad.
-
Vaticaanstad onafhankelijk Tachtig jaar geleden Vandaag is het precies tachtig jaar geleden dat Vaticaanstad werd opgericht. Op 11 februari 1929 ondertekenden kardinaal Gasparri en fascistisch leider Mussolini een akkoord over het ministaatje. Bekijk unieke beelden vanuit Vaticaanstad.
-
Paus Pius XI overleden Precies zeventig jaar geleden Vandaag precies zeventig jaar geleden overleed Paus Pius XI op 81-jarige leeftijd in het Vaticaan. Bekijk op /Geschiedenis de beelden.
-
Katholieke kerk van God los De benoeming van Joannes Gijsen Mede door het opheffen van de excommunicatie van bisschop Richard Williamson lijkt paus Benedictus XVI te kiezen voor een ultra-conservatieve lijn. In 1972 was er strijd tussen de verschillende richtingen rond de zeer orthodoxe priester Joannes Gijsen. Na zijn benoeming tot bisschop van Limburg kwam het progressieve deel van de Nederlandse kerk in opstand. Andere Tijden maakte hierover in 2007 een aflevering.
-
Vrouwelijke bisschop komt steeds dichterbij Church of England is er klaar voor De Church of England heeft maandag een historisch akkoord bereikt over de wijding van vrouwelijke bisschoppen. Na jarenlange interne onderhandelingen is er een compromis bereikt waarbij mannelijke en vrouwelijke bisschoppen in principe gelijk zijn.
-
'Paus Pius verdedigde joden in WOII' Benedictus pleit voorganger vrij Paus Benedictus XIV heeft zijn voorganger paus Pius XII verdedigd. Pius bestuurde de Rooms Katholieke Kerk tussen 1939 en 1958 en is er regelmatig van beschuldigd dat hij onvoldoende voor de joden heeft gedaan. Volgens de huidige paus is het tegendeel waar.
-
In Europa+ 1939: Paus Pius XI overleden Paus Pius XI sterft op 10 februari 1939 in het Vaticaan op 81-jarige leeftijd. In dit journaal shots van de overledene gemaakt tijdens zijn leven, beelden van de reacties van het publiek op straat bij zijn dood en shots van het plechtige uitdragen van de overleden paus uit een kerk.
-
Woedende bisschop achtervolgt verliefd stel Donderdag in Andere Tijden Op Valentijnsdag (donderdag 14 februari) zendt Andere Tijden het ontroerende verhaal uit van de verboden liefde tussen een Nederlandse pater en een Papoeameisje in Nieuw-Guinea. Het werd een enorm schandaal en het paar vluchtte het oerwoud in om de woede van de plaatselijke bisschop te ontlopen. Toen ze tenslotte trouwden, deed de Katholieke Kerk het echtpaar voorgoed in de ban.
-
Veel geschiedenis rond paus Johannes Paulus II Poolse samenzweringen, een tekenfilm én geheim overleg met CIA Ruim een jaar na de dood van paus Johannes Paulus II is er opeens veel ophef rond deze persoon. Zo werd duidelijk dat de paus geheim overleg heeft gevoerd met de CIA om een einde te maken aan het communisme. En vandaag lezen we het nieuws over de Poolse geheime dienst, die achter de moordaanslag op de paus zou zitten. Ook is zijn auto geveild en wordt er een tekenfilm gemaakt van deze man. Johannes Paulus II leeft!
-
Paus en zwaard Benedictus, citeer ook eens uit eigen werk!
-
Conclaaf versnelde pausverkiezingen Ongeduldige burgers namen initiatief Het conclaaf ontstond in de 13de eeuw doordat burgers treuzelende pauskiezers opsloten om hen sneller een paus te laten kiezen. Er was ook een andere belanghebbende.
-
Paus ‘acteerde’ op wereldtoneel Bezoek aan Nederland in 1985 geen succes Op zijn vele reizen trok de Poolse mediapaus Johannes Paulus II (1920-2005) miljoenen gelovigen. Zijn theatrale optreden en conservatieve boodschap lieten Nederland koud.
-
Johannes Paulus II: 25 jaar paus Poolse paus tegen communisme in Oost-Europa In 1979 vloog de paus naar zijn communistische vaderland Polen. De bevolking reageerde zeer enthousiast op zijn komst. De Poolse machthebbers vonden het minder geslaagd.
-
Voor het trouwen de kerk uit Het celibaat is de bron van alle misstanden in de katholieke kerk, klinkt het de laatste tijd steeds luider. Als het aan de linkse Nederlandse kerk had gelegen was dat celibaat al lang afgeschaft. In 1970 kreeg een voorstel dat Nederlandse priesters toeliet te trouwen massale steun. Maar Rome moest er niets van weten. Voor het trouwen de kerk uit, in Andere Tijden.
-
Tropische Liefde Het ontroerende verhaal van een verboden liefde tussen een Nederlandse pater en een Papoeameisje in Nieuw Guinea
-
Bisschop Gijsen In 1972 werd de onbekende maar zeer orthodoxe priester Johannes Gijsen bisschop van Limburg. Die benoeming viel in de progressieve Nederlandse kerk van toen buitengewoon slecht. Eerdaags gaat Gijsen, inmiddels aartsbisschop van Reykjavik, met pensioen. Andere Tijden kijkt nog een keer terug op de roerige tijden in Limburg, onder andere met kardinaal Simonis.
-
De Pausen Habemus Papam! Documentaire van Klaas Vos over de geschiedenis van het instituut Paus, de macht van de heilige vader en het ritueel rond zijn verkiezing.
-
HABEMUS PAPAM een nieuwe paus! Als de paus dood gaat moet er een nieuwe gekozen worden. In de Sixtijnse kapel. Die dichtgemesteld wordt. En als het zover is komt er witte rook uit de schoorsteen.
-
PAPA CUM SUIS de paus en zijn entourage De Heilige Vader woont in het Vaticaan. Midden in Rome.De paus woont hier in zijn eigen paleis met zijn hofhouding en wordt beschermd door de Zwiserse Garde. Hij wordt omringd door adviseurs, congregaties en raden.
En een gesprek met : de Nederlandse Curieprelaat mgr. dr. Karel Kasteel; secretaris van de pauselijke raad voor ontwikkelingssamenwerking Cor Unum -
De paus in Nederland, 1985 Deze maand viert de rooms-katholieke kerkprovincie in Nederland het 150-jarig bestaan. Andere Tijden blikt terug op wat het hoogtepunt had moeten zijn van deze periode: het bezoek van de paus in 1985. Maar het werd een dramatische mislukking, met affaires, rellen en lege parkeerplaatsen.
-
Urubicha Aurora, Paus en tegenpaus In april 1438 was de componist Guillaume
Dufay als priester aanwezig bij het Concilie van Basel. - Film Pope Joan (Paus Johanna) OVT 11 april 2010 uur 1 (13 min) Deze week ging de film Pope Joan’ in première. Het verhaal van een Duitse vrouw, Johanna von Ingelheim, in de 9e eeuw die zich vermomt als man en een religieuze loopbaan weet op te bouwen tot in de kern van het Vaticaan. Mathilde van Dijk, Universitair docent geschiedenis van het christendom en genderstudies, over de legende van Johanna.
- Eenakter 'Over Adriaan' , over Paus Adriaan VI OVT 20 september 2009 uur 2 (9 min) In het paushuis in Utrecht is de eenakter ' Over Adriaan' te zien, waarin de huishoudster van Adriaan VI vertelt over deze eerste en enige Nederlandse paus. Een gesprek met Antoine Bodar en scenarioschrijver Gerard van Kalmthout
-
De Paus de pil en het condoom Column Max Pam 5 april 2009 Sinds paus Benedictus XVI aan de macht is, jagen heel wat zijn onfeilbaarheden ons - eenvoudige stervelingen - de stuipen op het lijf. Zo maakte de paus, bijgestaan door de federatie van katholieke artsen, bekend dat het gebruik van de anticonceptiepil moreel verwerpelijk is. Via de pil komen namelijk hormonen in het milieu. Dat is waar, maar als je zoiets wilt voorkomen, zou je de mensheid moeten verbieden naar de wc te gaan of zich anderszins te ontlasten.<br />
- Broederschap Pius X OVT 8 februari 2009 uur 1 (12 min) Afgelopen weken kwam het in 1970 opgerichte Broederschap Sint Pius X weer in het nieuws door de uitspraken van de voorman van het genootschap bisschop Richard Williamson die de Holocaust ontkende. Het genootschap werd genoemd naar de 55 jaar geleden heilig verklaarde Pius X die van 1903 tot 1914 Paus was. Kerkhistoricus Hans de Valk over deze Paus Pius X en het naar hem genoemde genootschap.
- De Tempeliers OVT 28 oktober 2007 uur 1 (11 min) Het Vaticaan geeft deze week het boek ‘Processus contra Templarios’ uit met geheime documenten over het ketterproces tegen de Orde der Tempeliers. In de documenten staat dat de ridderorde door de paus in de veertiende eeuw van alle beschuldigingen zou zijn vrijgesproken. Het boek verschijnt in een oplage van 799 exemplaren en zal zo’n 5.900 euro kosten. Godsdiensthistoricus Piet Leupen over de Tempeliers en waarom hebben ze zo’n slechte naam?<br />‘Processus contra Templarios’, uitg. Vaticaans Geheim Archief.
-
"De paus moet ingrijpen"
- Column van Jan van der Putten: De paus en Berlusconi Fragment OVT 24 april 2005 uur 1 (5 min.) De kinderen van Van der Putten kenden paus Benedictus XVI (toen nog kardinaal Ratzinger) eind jaren tachtig in Rome als ‘el ratón Ratzinger’, een kwaadaardige muis uit een kinderboek. Van der Putten maakte ‘de Muis’ eenmaal mee bij een persconferentie en zag ‘een ijzingwekkend rustige man die volledig zeker was van zichzelf.’ Paus Benedictus XVI werd snel gefeliciteerd door premier Berlusconi, de zakenman-politicus die op onwaarschijnlijk wijze opkwam in de jaren negentig. Nadat justitie een bedreiging voor zijn zakenimperium begon te worden, ging Berlusconi met succes de politiek in.
- Uitverkiezing van de paus: de geschiedenis van het conclaaf Fragment OVT 17 april 2005 uur 1 (19 min.) Het conclaaf is het samenzijn van kiesgerechtigde kardinalen voor de uitverkiezing van een nieuwe paus. Conclaaf verwijst naar de naam voor de vertrekken waarin de besloten bijeenkomst wordt gehouden. De Latijnse term ‘cum clave’ betekent letterlijk ‘met sleutel’ en duidt op een afgesloten ruimte. Paul van der Gaag spreekt met mediëvist/historicus Jan van Herwaarden over de geschiedenis van het conclaaf.
- Column van Jan van der Putten: De paus Fragment OVT 10 april 2005 uur 1 (4,5 min.) Van der Putten zag paus Johannes Paulus II een aantal malen. In 1978 in Mexico-Stad, in 1983 bij de pauselijke reis door Midden-Amerika en later als correspondent in Rome, waar Van der Putten een ‘Vatican watcher’ werd. ‘Een aartsconservatief als het ging om de seksuele moraal en binnenkerkelijke kwesties zoals de hiërarchische verhoudingen, het priestercelibaat en de rol van de vrouw. Op sociaal en politiek gebied was hij echter een progressieve figuur,’ is zijn oordeel over deze paus.
- Nederlands Instituut te Rome 100 jaar Fragment OVT 24 oktober 2004 uur 2 (5 min.) Het Nederlands Instituut in Rome bestaat 100 jaar en dat wordt groots gevierd met een reeks van tentoonstellingen en symposia en met de uitgave van een boek waarin de geschiedenis van het instituut is vastgelegd. In 1904 begon het zuinigjes als een Hollandse eenmanszaak in een kamertje van het Duitse Instituut met als doel de Vaticaanse archieven te doorzoeken. Vanaf de jaren dertig werd het meer een culturele instelling. Mathijs Deen spreekt met Hans Cools (samen met Hans de Valk) auteur van het boek over het Instituut: ‘Institutum Neerlandcicum MCMIV-MMIV. 100 jaar Nederlands Instituut te Rome.’
- Nieuwe berekening slachtoffers van de inquisitie Fragment OVT 20 juni 2004 uur 1 (20 min.) Hoewel de Paus zijn spijt uitsprak over de werkwijze van de Inquisitie, is volgens Rome de ketterjacht niet zo erg geweest als altijd gedacht. De Spaanse Inquisitie bijvoorbeeld zou niet veel meer dan 1000 mensen op de brandstapel hebben gebracht. Jos Palm praat met historicus en inquisitiekenner Werner Thomas van de Universiteit van Leuven en historicus Jan van Herwaarden over het werkelijke aantal slachtoffers van de inquisitie naar aanleiding van het dossier dat Rome deze week uitbracht over de inquisitie tussen de 13de tot de 18de eeuw.
- Kerkelijk schisma tussen Rome en Moskou 950 jaar Fragment OVT 1 februari 2004 uur 2 (6 min.) Zou het ooit nog goed komen met de oosterse en westerse kerk? 950 Jaar na het schisma worden er pogingen ondernomen tot een Wiedergutmachung tussen Rome en Moskou. Zou de Paus ooit nog een keer in Moskou komen? Wil van den Bercken, universitair docent Theologie aan de Universiteit van Utrecht en bijzonder hoogleraar Oosters Christendom in Nijmegen licht de kwestie toe. Interview Mathijs Deen.
- 25 jaar Paus Johannes Paulus II Fragment OVT 5 oktober 2003 uur 1 (20 min.) Op 16 oktober 2003 viert Johannes Paulus II zijn 25-jarig pauselijke jubileum. De eerste niet-Italiaanse Paus in eeuwen, afkomstig uit en gevormd door zijn Poolse vaderland, drukt nu al een kwart eeuw een stevig stempel op de katholieke kerk. Hij streefde de ondergang van het communisme en vrede in het Midden-Oosten. De media werd een belangrijk wapen voor deze altijd reizende paus, die zijn moderne opvattingen op het gebied van publiciteit combineert met een conservatief katholicisme. Jos Palm spreekt met kerkhistoricus Peter Nissen en Andre Truyman (oud-IKON en KRO-journalist).<br />Boek: ‘Johannes Paulus II, de onfeilbare’ door Andre Truyman<br />Geluidsfragment: Paus zingt ‘Pater Noster’<br />
- Spoor terug: Nederlanders in het Roomse Rome deel 1 Fragment OVT 13 februari 2000 uur 2 (31 min.) Twee stromen Nederlandse pelgrims trokken in de Middeleeuwen naar Rome. Een overblijfsel daarvan is de Friese nederzetting Scola Frisonum, vlak bij de Sint Pieter, die uit de negende eeuw stamt. Deze Friese kerk is nog steeds in gebruik. In de veertiende eeuw kwam een tweede stroom pelgrims naar Rome. Ze kochten een aantal huizen, het begin van de Stichting Maria dell Anima. Deel 1, Twee stromen pelgrims. Samenstelling Hedwig Zeedijk, presentatie Astrid Nauta. Ter gelegenheid van het feit dat 700 jaar geleden het eerste Heilig Jaar werd uitgeroepen, het zogenaamde jubeljaar, dat om de 25 jaar gevierd werd.
- Spoor terug: Nederlanders in het Roomse Rome deel 2 Fragment OVT 20 februari 2000 uur 2 (31,5 min) Nederlandse wetenschappers speelden een belangrijke rol in het Rome van de zestiende en zeventiende eeuw. Paulus van Middelburg werd begin zestiende eeuw belast met het hervormen van de kalender. Hij raadde de paus aan Copernicus in te schakelen voor de gecompliceerde berekeningen. Jan van Heeck (Heckius) is de oprichter van de eerste wetenschappelijke academie. Daarvan werd ook de befaamde Galileo Galilei lid. Deel 2, Nederlandse wetenschappers in het Rome van de Renaissance. Samenstelling Hedwig Zeedijk en Gerard Leenders.
- Spoor terug: Nederlanders in het Roomse Rome deel 3 Fragment OVT 27 februari 2000 uur 2 (31 min.) De Nederlandse regering besluit na de Italiaanse eenwording in 1870 haar afgevaardigde bij de paus terug te trekken. De paus heeft zich tevergeefs tegen de eenwording verzet, onder andere met het Zouavenleger. Daar vochten duizenden katholieken uit Europa in mee, ook Nederlanders. De relatie tussen het protestante Nederland en het Vaticaan werd na die tijd moeizamer. Deel 3, Verhoudingen met het Vaticaan. Samenstelling Hedwig Zeedijk en Gerard Leenders.
- Nederland en het Vaticaan: een moeizame relatie Fragment OVT 26 november 2000 uur 1 (33 min.) D66 wil de diplomatieke relaties met het Vaticaan verbreken. Reden om in te gaan op de niet altijd even goede betrekkingen tussen Nederland en het Vaticaan. De eerste gezant werd in 1814 naar Rome gestuurd, omdat door de samenvoeging van de oude republiek met België tweederde van de bevolking katholiek was geworden. Interview van Paul van der Gaag met historicus Hans van der Valk.<br />Boek: Roomser dan de paus? Studies over de betrekkingen tussen de Heilige Stoel en het Nederlandse katholicisme 1815-1940, door: J.P. de Valk .<br />Geluidsfragment hymne van het Vaticaan.
- Bisschop Muskens en het Vaticaan Fragment OVT 14 januari 2001 uur 1 (21 min.) Bisschop Muskens is voor condoomgebruik in Afrika en vindt dat je best een brood mag stelen als je kinderen honger hebben. Stellingnamen die in katholiek Rome niet zeer welkom zijn. Muskens wil nu met een soort katholieke familiedag in 2003 het 150-jarig bestaan van zijn bisdom Breda vieren. En weer ligt Rome dwars. Jos Palm spreekt met hoogleraar kerkgeschiedenis (KUB) Jan Jacobs over traditie van eigenzinnigheid tegenover Rome bij de Nederlandse katholieken. <br />Geluidsfragment Roomsen van Fons Janssens.